ઈરાન યુદ્ધમાં ટ્રમ્પનો મોટો વળાંક: અમેરિકા સૈન્ય અભિયાન સમેટવાની તૈયારીમાં, સાથી દેશોને સોંપાશે જવાબદારી, “અમે ઈરાનની સૈન્ય શક્તિને તોડી પાડી છે” – ટ્રમ્પ; હોર્મુઝની સુરક્ષા માટે ભારત સહિતના તેલ આયાતકાર દેશોએ આગળ આવવું પડશે
વોશિંગ્ટન | 21 March 2026
અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધના 21મા દિવસે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર એક વિસ્તૃત પોસ્ટ દ્વારા વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા પોતાના સૈન્ય લક્ષ્યો હાંસલ કરવાની ‘ખૂબ જ નજીક’ છે અને હવે તે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા મોટા સૈન્ય ઓપરેશન્સને ધીમે-ધીમે ઘટાડવા (Winding Down) પર વિચાર કરી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પના મતે અમેરિકાની મોટી જીત
ટ્રમ્પે પોતાની પોસ્ટમાં કેટલીક મહત્વની ઉપલબ્ધિઓ ગણાવી છે, જેને તેઓ વિજયનો આધાર માની રહ્યા છે:
- સૈન્ય નુકસાન: ઈરાનની મિસાઈલ ક્ષમતા, સંરક્ષણ ઉદ્યોગ, નૌકાદળ અને વાયુસેનાને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરી દેવામાં આવી છે.
- પરમાણુ સુરક્ષા: અમેરિકાએ સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર બનાવી શકશે નહીં.
- મિત્ર દેશોની સુરક્ષા: ઈઝરાયેલ, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, UAE અને કુવૈત જેવા પ્રાદેશિક સહયોગીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી છે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ: નવી સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો સંકેત
ટ્રમ્પના નિવેદનનો સૌથી મહત્વનો હિસ્સો ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) અંગેનો હતો. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે:
- જવાબદારી: જે દેશો પોતાના તેલ અને વેપાર માટે આ દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ કરે છે, હવે તેની સુરક્ષા અને પોલીસિંગની જવાબદારી પણ તે દેશોએ જ ઉઠાવવી પડશે.
- અમેરિકાનું વલણ: ટ્રમ્પે તર્ક આપ્યો કે અમેરિકા પોતે આ માર્ગનો ઉપયોગ કરતું નથી, તેથી અન્ય દેશોએ (જેમાં ભારત અને ચીન જેવા મોટા તેલ આયાતકારો સામેલ છે) આગળ આવવું જોઈએ. અમેરિકા માત્ર જરૂર પડ્યે મદદ કરશે.
યુદ્ધ અને વૈશ્વિક બજાર
યુદ્ધને ત્રણ સપ્તાહ વીતી ચૂક્યા છે અને હોર્મુઝના માર્ગે થતા હુમલાઓને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલની સપ્લાય ખોરવાઈ છે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે તેઓ ‘સીઝફાયર’ (યુદ્ધવિરામ) ના મૂડમાં નથી, પરંતુ અમેરિકાની સીધી સૈન્ય ભૂમિકા ઘટાડીને ખર્ચ અને જોખમ અન્ય દેશો પર નાખવા માંગે છે.
ટ્રમ્પના આ ‘એક્ઝિટ પ્લાન’ બાદ હવે ભારત સહિત એશિયાના તેલ આયાતકાર દેશો માટે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં પોતાના હિતોની રક્ષા કરવી એક મોટો પડકાર બની શકે છે.
