નોબેલ શાંતિ પુરસ્કારની માંગણી કરનાર ટ્રમ્પે 33 વર્ષ બાદ અમેરિકામાં પરમાણુ પરીક્ષણ ફરી શરૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો, વૈશ્વિક તણાવ વધ્યો

  • ભારતની નીતિ: ‘પહેલો ઉપયોગ નહીં’ (No First Use) વિરુદ્ધ પાકિસ્તાનની ‘ફર્સ્ટ યૂઝ’ પોલિસી
  • વિશ્વનો ન્યુક્લિયર સ્ટોક: કયા દેશ પાસે કેટલા પરમાણુ હથિયારો?

અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નવા દાવાએ સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન પરમાણુ હથિયારોનું ગુપ્ત રીતે પરીક્ષણ કરી રહ્યું છે. તેમણે એવો પણ આરોપ મૂક્યો છે કે રશિયા, ચીન અને ઉત્તર કોરિયા પણ આવી જ પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ છે. ટ્રમ્પે દલીલ કરી છે કે આ પરિસ્થિતિમાં અમેરિકાએ પણ 33 વર્ષ બાદ ફરીથી પરમાણુ પરીક્ષણો શરૂ કરવાની જરૂર છે.

ટ્રમ્પના મતે, અમેરિકા પાસે એટલા પરમાણુ હથિયારો છે કે દુનિયાને 150 વખત નષ્ટ કરી શકાય છે, પરંતુ અન્ય દેશોની ગુપ્ત ગતિવિધિઓને કારણે અમેરિકા માટે પણ પરીક્ષણ કરવું અનિવાર્ય છે. દક્ષિણ એશિયાને સૌથી વધુ આઘાત આપનારી વાત પાકિસ્તાનના પરમાણુ પરીક્ષણના દાવાને લઈને છે.

શાંતિના નોબેલથી પરમાણુ પરીક્ષણ તરફ: ટ્રમ્પનો બદલાયેલો એજન્ડા

ગણતરીના અઠવાડિયા પહેલા, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ યુદ્ધ રોકાવવાનો દાવો કરીને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કારની માંગણી કરી રહ્યા હતા. જોકે, તેમને આ વર્ષે નોબેલ પુરસ્કાર ન મળ્યો અને હવે તેમનો એજન્ડા બદલાઈ ગયો છે.

જે વ્યક્તિ થોડા સમય પહેલા શાંતિનો નોબેલ માંગી રહ્યો હતો, તેણે હવે પોતાના રક્ષા વિભાગને પરમાણુ બોમ્બનું પરીક્ષણ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. ટ્રમ્પે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વૉરને લગભગ 33 વર્ષ બાદ પરમાણુ પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપી છે. અગાઉ, પરમાણુ હથિયારોની હોડને સમાપ્ત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી 1996માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટને પરમાણુ પરીક્ષણો પર રોક લગાવી દીધી હતી.

ભારતની નીતિ: ‘પહેલો ઉપયોગ નહીં’ (No First Use) વિરુદ્ધ પાકિસ્તાનની ‘ફર્સ્ટ યૂઝ’ પોલિસી

પરમાણુ હથિયારોને લઈને ભારત અને પાકિસ્તાનની નીતિઓમાં મૂળભૂત તફાવત છે:

દેશપરમાણુ નીતિનીતિની વ્યાખ્યા
ભારતનો ફર્સ્ટ યૂઝ (No First Use)ભારત પરમાણુ હથિયારોનો ઉપયોગ ક્યારેય પહેલા નહીં કરે, પરંતુ જો હુમલો થશે તો જવાબ વિનાશક હશે.
પાકિસ્તાનફર્સ્ટ યૂઝ પોલિસીપાકિસ્તાનને તેની સુરક્ષા પર ખતરો લાગશે તો તે પહેલા પરમાણુ હથિયારનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

રણનીતિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પોતાના પરીક્ષણો ફરી શરૂ કરે તો ભારતને પણ હાઇડ્રોજન બોમ્બનું પરીક્ષણ કરવા અને નવી, વધુ શક્તિશાળી મિસાઇલો માટે હથિયારો ચકાસવાની ‘ખૂલ્લી બારી’ મળી શકે છે. પાકિસ્તાનના પૂર્વ રાજદૂત અબ્દુલ બાસિતે ચેતવણી આપી છે કે આના જવાબમાં ભારત નવો થર્મોન્યુક્લિયર (હાઇડ્રોજન) બોમ્બનું પરીક્ષણ કરી શકે છે.

વિશ્વનો ન્યુક્લિયર સ્ટોક: કયા દેશ પાસે કેટલા પરમાણુ હથિયારો?

ટ્રમ્પે રશિયા, ચીન, પાકિસ્તાન અને ઉત્તર કોરિયાનું નામ લીધું છે, જેમની પાસે કુલ મળીને 6,279 પરમાણુ બોમ્બ છે.

પરમાણુ શક્તિપરમાણુ બોમ્બની સંખ્યા (અંદાજિત)
રશિયા5,459
અમેરિકા5,177
ચીન600
ભારત180
પાકિસ્તાન170
ફ્રાન્સ290
યુકે225
ઉત્તર કોરિયા50

અમેરિકન થિંક ટેન્ક FAS અનુસાર, પાકિસ્તાને 1974માં ભારતના પ્રથમ પરમાણુ પરીક્ષણ પછી પોતાનો પરમાણુ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો, અને 1998માં 6 સફળ પરીક્ષણો કર્યા હતા. ટ્રમ્પના આ દાવાને કારણે પાકિસ્તાનમાં ચિંતા વ્યાપી ગઈ છે, અને લોકો ડરના માર્યા ટ્રમ્પની નિંદા કરી રહ્યા છે.