યુએસ અને યુરોપિયન યુનિયન સાથેની ઐતિહાસિક ડીલથી મળ્યો મોટો સપોર્ટ; ઇરાન યુદ્ધ અને મોંઘવારીના કારણે આગામી સમય માટે RBI ‘સાવચેત’
મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષ અને ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં આવેલી સુસ્તી વચ્ચે પણ ભારતના આર્થિક વિકાસ દરમાં જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. માર્ચ મહિનાના અંતે પૂરા થયેલા ત્રણ મહિનાના ગાળામાં (જાન્યુઆરી-માર્ચ ક્વાર્ટર) ભારતનો આર્થિક વિકાસ દર (GDP) વાર્ષિક ધોરણે 7.8% નોંધાયો છે, જે બજારની અપેક્ષાઓ કરતાં ઘણો ઝડપી છે.
રોઇટર્સ (Reuters) ના એક પોલ અનુસાર, આ ક્વાર્ટરમાં ભારતનો જીડીપી ગ્રોથ રેટ 7.2% રહેવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો હતો, જે અગાઉના ક્વાર્ટરના 7.8% કરતાં ઓછો હતો. પરંતુ ભારતે તમામ નકારાત્મક અંદાજોને પાછળ છોડીને 7.8% નો શાનદાર આંકડો હાંસલ કર્યો છે.
અમેરિકા અને EU સાથેની ઐતિહાસિક ડીલ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ
આ ક્વાર્ટરના શરૂઆતના મહિનાઓમાં ભારતના વિદેશી વેપારને બે મોટા નિર્ણયોથી બહુ મોટો વેગ મળ્યો હતો:
- યુરોપિયન યુનિયન સાથે ‘મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ’: ભારતે યુરોપિયન યુનિયન (EU) સાથે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વિશાળ વેપાર કરારને આખરી ઓપ આપ્યો હતો.
- અમેરિકાએ ટેરિફ ઘટાડ્યા: ભારતે અમેરિકા પાસેથી પોતાની પ્રોડક્ટ્સ પરના આયાત શુલ્ક (ટેરિફ) ને 50% થી ઘટાડીને 18% કરાવવામાં મોટી સફળતા મેળવી હતી.
- યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો ચુકાદો: ત્યારબાદ, અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફને ગેરકાનૂની ગણાવીને રદ કરતા આ ટેરિફ હજુ ઘટીને માત્ર 10% થઈ ગયા હતા, જેનો સીધો ફાયદો ભારતીય નિકાસકારોને મળ્યો છે.
ફેબ્રુઆરીના અંતમાં શરૂ થયેલા ઇરાન યુદ્ધથી નવો પડકાર
આ શાનદાર રિકવરી વચ્ચે, ફેબ્રુઆરીના અંતમાં ફાટી નીકળેલા ઇરાન યુદ્ધના કારણે હવે ભારતીય અર્થતંત્ર સામે નવું આર્થિક જોખમ ઊભું થયું છે. આ યુદ્ધના લીધે વૈશ્વિક સ્તરે એનર્જી સપ્લાય (ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ) ખોરવાઈ જતાં ભારતનું આયાત બિલ (Import Bill) ઘણું વધી ગયું છે. આના કારણે ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ વધ્યું છે અને વિદેશી રોકાણકારો (FIIs) પણ રેકોર્ડ સ્તરે ભારતીય બજારમાંથી નાણાં પરત ખેંચી રહ્યા છે.
આરબીઆઈ (RBI) એ આર્થિક અંદાજોમાં કર્યો ફેરફાર
વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ બગડતા રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ શુક્રવારે પોતાની નાણાકીય નીતિ અંગે “સાવચેત” (Cautious) વલણ અપનાવ્યું છે અને આગામી નાણાકીય વર્ષ (માર્ચ 2027 ના રોજ પૂરા થતા વર્ષ) માટે નવા અંદાજો જાહેર કર્યા છે:
| આર્થિક પેરામીટર | અગાઉનો અંદાજ | નવો સુધારેલો અંદાજ | ફેરફાર |
| મોંઘવારી દર (Inflation) | 4.6% | 5.1% | 50 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો |
| આર્થિક વિકાસ દર (GDP Growth) | 6.9% | 6.6% | 0.3% નો ઘટાડો |
સામાન્ય જનતા પર આવી શકે છે મોંઘવારીની આંચ
વિશ્વના આ સૌથી ઝડપથી વિકસતા મોટા અર્થતંત્રને હવે આગામી મહિનાઓમાં મોંઘવારીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. સરકારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધેલા ઇંધણ (ફ્યુઅલ) ના ભાવોનો બોજ મે મહિનામાં ગ્રાહકો પર નાખવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
એપ્રિલ મહિના સુધી દેશમાં મોંઘવારી દર આરબીઆઈના 4% ના ટાર્ગેટની અંદર જ હતો, પરંતુ આ વર્ષે ‘એલ નિનો’ (El Nino) ની અસરોના કારણે હવામાનમાં થનારા ફેરફારો અને પાકની અછત ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતોને વધુ ઉપર લઈ જઈ શકે છે, જેના પર બોર્ડ અને સરકાર કડક નજર રાખી રહ્યા છે.
