સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) 1.0% વધ્યો, જે વીજળી અને રેટમાં વધારાને કારણે; છતાં RBNZ વ્યાજ દરોમાં વધુ ઘટાડો કરે તેવી સંભાવના

NZ Inflation : ન્યૂઝીલેન્ડનો વાર્ષિક ફુગાવાનો દર વધીને 3.0 ટકા પર પહોંચ્યો છે, જે રિઝર્વ બેંક ઑફ ન્યૂઝીલેન્ડ (RBNZ) ના 1-3 ટકાના લક્ષ્યાંક બેન્ડની ટોચમર્યાદાને સ્પર્શી ગયો છે. જૂન 2024 પછીનો આ સૌથી ઊંચો દર છે.

સ્ટેટ્સ NZ એ જણાવ્યું કે સપ્ટેમ્બરના અંતે પૂરા થયેલા ત્રણ મહિનામાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) 1.0 ટકા વધ્યો, જેના કારણે વાર્ષિક દર 2.7 ટકાથી વધીને 3.0 ટકા થયો. જોકે, અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે આ વધારો નબળી અર્થવ્યવસ્થાને કારણે RBNZ ને વ્યાજ દરોમાં વધુ ઘટાડો કરવાથી રોકશે નહીં.

વાર્ષિક વધારાના મુખ્ય પરિબળો (Key Drivers)

ફુગાવામાં વાર્ષિક વધારો મુખ્યત્વે બિન-વેપારી (ઘરેલું) ભાવો દ્વારા થયો હતો, જોકે આયાતી (વેપારી) ભાવોમાં પણ થોડો વધારો જોવા મળ્યો હતો.

બિન-વેપારી ભાવો (Non-Tradables) – ઘરેલું દબાણ

બિન-વેપારી ફુગાવો વાર્ષિક ધોરણે 3.5 ટકા વધ્યો છે, જે છેલ્લા ચાર વર્ષમાં સૌથી ધીમો વધારો છે, છતાં તે ભાવ વધારાનું મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

  • વીજળી: વાર્ષિક ફુગાવામાં સૌથી મોટું યોગદાન વીજળીના ભાવોમાં 11.3 ટકાનો વધારો છે. સ્ટેટ્સ NZ ના અધિકારીએ નોંધ્યું કે આ 1980ના દાયકાના અંત પછીનો સૌથી મોટો વાર્ષિક વધારો છે.
  • રેટ્સ: લોકલ ઓથોરિટીના રેટ્સ વાર્ષિક ધોરણે 8.8 ટકા વધારા સાથે બીજા ક્રમના સૌથી મોટા ડ્રાઇવર રહ્યા.
  • ભાડું અને આવાસ: ઊંચા ભાડાં અને નવા મકાનોની ખરીદીના ખર્ચમાં 0.8 ટકાનો વધારો પણ આમાં સામેલ છે.

વેપારી ભાવો (Tradables) – આયાત પર અસર

આયાતી માલસામાન અને સેવાઓના ભાવોમાં વાર્ષિક ધોરણે 2.5 ટકાનો વધારો થયો છે. આ વધારો ડેરી અને માંસ જેવા મુખ્ય નિકાસી ખાદ્ય પદાર્થોની ઊંચી વૈશ્વિક કિંમતો તેમજ વધુ મોંઘા વિદેશી આવાસ ખર્ચને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સસ્તા પેટ્રોલ અને ટેલિકમ્યુનિકેશન સાધનો થી થોડી રાહત મળી છે.

આર્થિક દૃષ્ટિકોણ અને RBNZની અપેક્ષાઓ

CPI 3.0 ટકા પર પહોંચવા છતાં, અર્થતંત્રમાં મંદીને કારણે ફુગાવા પર નીચેનું દબાણ ચાલુ રહેવાની ધારણા છે.

  • મૂળભૂત ફુગાવો (Underlying Inflation): વિવિધ માપદંડો મુજબ મૂળભૂત ફુગાવો લગભગ 2.5 ટકા આસપાસ છે, જે RBNZની લક્ષ્યાંક સીમામાં છે.
  • વ્યાજ દરમાં ઘટાડો: અર્થશાસ્ત્રીઓની અપેક્ષા મુજબ, RBNZ આવતા મહિને સત્તાવાર રોકડ દર (OCR) માં વધુ ઘટાડો કરીને તેને 2.25 ટકા સુધી લાવશે. નબળી અર્થવ્યવસ્થાને કારણે આ પગલું લેવામાં આવશે.

ન્યૂઝીલેન્ડનો ફુગાવાનો દર હાલમાં ઓસ્ટ્રેલિયા જેટલો જ છે, જે યુરોપિયન યુનિયન અને યુએસ કરતા વધારે છે, પરંતુ યુકે અને OECDની સરેરાશ (લગભગ 4 ટકા) કરતા ઓછો છે.