બ્રિટિશ ચાન્સેલરે ભારત-ચીનની કંપનીઓ પર દબાણ વધારવાની કરી જાહેરાત; ભારતે ‘એકતરફી પ્રતિબંધો’ અને ‘બેવડા ધોરણો’ સામે ઉઠાવ્યો અવાજ
યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ માટે રશિયાના ભંડોળને રોકવા માટે બ્રિટને આર્થિક પ્રતિબંધો વધુ કડક બનાવ્યા છે, જેમાં રશિયાની સાથે ભારત અને ચીનની કેટલીક તેલ કંપનીઓને પણ નિશાન બનાવવામાં આવી છે. બ્રિટિશ સરકારે તાજેતરમાં જાહેર કરેલા નવા આર્થિક પગલાંઓમાં એક મોટી ભારતીય ઊર્જા કંપની નાયરા એનર્જી (Nayara Energy) નો પણ સમાવેશ થાય છે.
- પ્રતિબંધનું કારણ: બ્રિટિશ સરકારનો દાવો છે કે નાયરા એનર્જીએ 2024માં આશરે $5 બિલિયન (રૂ. 41,000 કરોડ) મૂલ્યનું 100 મિલિયન બેરલ રશિયન ક્રૂડ તેલ આયાત કર્યું હતું. બ્રિટનનું માનવું છે કે આવી ખરીદીઓ રશિયાને યુક્રેન યુદ્ધ ચાલુ રાખવા માટે નાણાકીય ક્ષમતા આપે છે.
- બ્રિટનનું વલણ: બ્રિટિશ ચાન્સેલર રશેલ રીવ્સે કહ્યું હતું કે, “અમે રશિયાને ટેકો આપતી બધી કંપનીઓ પર દબાણ લાવીશું, પછી ભલે તે ભારતમાં હોય કે ચીનમાં. રશિયન તેલનું હવે વૈશ્વિક બજારોમાં સ્થાન નથી.” આ પ્રતિબંધો રશિયાના સૌથી મોટા ઊર્જા એકમો જેમ કે રોસનેફ્ટ (Rosneft) અને લુકઓઇલ (Lukoil) ને પણ નિશાન બનાવે છે.
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયનો આકરો પ્રતિભાવ
બ્રિટન દ્વારા નાયરા એનર્જી પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યા બાદ ભારતે આ પગલાંને સખત રીતે નકારી કાઢ્યું છે અને તેના પર પોતાનું મજબૂત વલણ વ્યક્ત કર્યું છે.
- વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલનું નિવેદન:
- એકતરફી પ્રતિબંધોનો અસ્વીકાર: “અમે યુકે દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ તાજેતરના પ્રતિબંધોની નોંધ લીધી છે. અમે કોઈપણ એકતરફી પ્રતિબંધોને સ્વીકારતા નથી.”
- ઊર્જા સુરક્ષા સર્વોચ્ચ: “ભારત સરકાર તેના નાગરિકોની મૂળભૂત જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે ઊર્જા સુરક્ષા પ્રદાન કરવાની જવાબદારીને સર્વોચ્ચ મહત્વ આપે છે.”
- બેવડા ધોરણો સામે ચેતવણી: “અમે ભારપૂર્વક જણાવીએ છીએ કે ખાસ કરીને ઊર્જા વેપારના મામલામાં કોઈપણ બેવડા ધોરણો (Double Standards) ન હોવા જોઈએ. ભારતીય કંપનીઓ વૈશ્વિક બજારની પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને વિશ્વભરમાંથી ઊર્જા પુરવઠો મેળવે છે.”
વિદેશ મંત્રાલયના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત તેના રાષ્ટ્રીય હિતો અને ઊર્જાની જરૂરિયાતોને વિદેશી દબાણ કરતાં વધુ મહત્ત્વ આપી રહ્યું છે. નાયરા એનર્જી પરના આ પ્રતિબંધો ભારતને પશ્ચિમી સહયોગીઓ અને રશિયા પાસેથી સસ્તા તેલની ખરીદી વચ્ચે એક અસુવિધાજનક સ્થિતિમાં મૂકે છે.
