વેનેઝુએલાની વિપક્ષી નેતા મારિયા કોરિના મચાડોને 2025નો શાંતિ નોબેલ; સતત ત્રીજી વાર નામાંકન રદ થતાં ટ્રમ્પ નોર્વેથી બદલો લે તેવો ખતરો, ટેરિફ અને નાટો સહયોગ વધારવાની માંગ થઈ શકે છે
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને સતત ત્રીજી વખત નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર માટે નામાંકન હોવા છતાં આ પુરસ્કાર મળ્યો નથી. આ પહેલા 2018 અને 2021માં પણ તેમના નામને નકારવામાં આવ્યું હતું. હવે 2025 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વેનેઝુએલાના મુખ્ય વિપક્ષી નેતા અને માનવાધિકાર કાર્યકર્તા મારિયા કોરિના મચાડોને એનાયત કરવામાં આવ્યો છે.
લોકશાહીના અવાજને સન્માન
નોબેલ કમિટીએ 338 નામાંકિત ઉમેદવારોમાંથી 58 વર્ષીય મચાડોની પસંદગી કરી છે. કમિટીએ જણાવ્યું કે તેઓ લોકશાહીના સાચા અવાજ તરીકે ઊભરી આવ્યાં છે, જેના કારણે તેમને લોકતાંત્રિક મૂલ્યો બચાવવા બદલ વિજેતા જાહેર કરવામાં આવ્યાં છે. મચાડોએ 1992માં બેસહારા બાળકોની મદદ માટે એક ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી હતી. 2010ની સંસદીય ચૂંટણીમાં તેઓ રેકોર્ડ વોટથી જીત્યા હતા.
જોકે, 2014માં વેનેઝુએલાની સરકારે તેમને તેમના પદ પરથી હટાવી દીધા. 2023માં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ઉમેદવારી કરવાથી પણ તેમને રોકવામાં આવ્યા હતા. જીવનું જોખમ હોવા છતાં દેશ ન છોડવા અને લોકશાહીની આશા જીવંત રાખવા બદલ કમિટીએ તેમના સંઘર્ષને બિરદાવ્યો છે.
નોર્વેના અખબારોમાં ટ્રમ્પના બદલાનો ભય
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા પોતે 12 વાર આ પુરસ્કારની માંગણી કરવામાં આવી હોવા છતાં તેમને પુરસ્કાર ન મળતાં હવે નોર્વેમાં એવી અટકળો ચાલી રહી છે કે ટ્રમ્પ તેમના દેશ પાસેથી બદલો લઈ શકે છે.
‘ધ ગાર્ડિયન’ના અહેવાલ મુજબ, નોર્વેના એક અખબારે લખ્યું છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ બદલો લેવા માટે ત્રણ મુખ્ય નિર્ણયો લઈ શકે છે:
- ટેરિફ વધારો: નોર્વે પરના ટેરિફને 15 ટકાથી વધારી શકે છે.
- નાટો યોગદાન: નાટો સંગઠનમાં નોર્વે પોતાનું યોગદાન વધારે, અન્યથા અમેરિકા સુરક્ષાની ગેરંટી નહીં આપે તેવી માંગ કરી શકે છે.
- શત્રુ દેશ: રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ નોર્વેને શત્રુ દેશ (દુશ્મન દેશ) પણ જાહેર કરી શકે છે.
નોર્વે સરકારમાં ખૌફ
નોર્વેની સોશિયાલિસ્ટ લેફ્ટ પાર્ટીએ પણ દેશને ટ્રમ્પના બદલા માટે તૈયાર રહેવા જણાવ્યું છે. તેમનું માનવું છે કે નોબેલ કમિટી સ્વતંત્ર હોવા છતાં ટ્રમ્પ આ વાત સમજશે નહીં અને પુરસ્કાર ન મળવા માટે નોર્વેની સરકારને જ જવાબદાર ગણશે.
ગાર્ડિયનના અહેવાલમાં એ પણ ઉલ્લેખ છે કે જુલાઈ મહિનામાં ટ્રમ્પે નોર્વેના પૂર્વ નાટો મહાસચિવ અને વર્તમાન નાણાં મંત્રીને ફોન કરીને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કારની પસંદગી પ્રક્રિયા વિશે પૂછપરછ કરી હતી.
વિવાદિત દાવાઓ અને લોકમત
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પોતાના ભાષણમાં દુનિયાના સાત યુદ્ધ રોકવાનો દાવો કર્યો હતો, પરંતુ આ દાવાઓ પણ વિવાદિત છે, અને નોબેલ કમિટીએ તેને યોગ્ય માન્યો નહોતો. ભારતનો દાવો છે કે અમારા યુદ્ધ રોકવામાં કોઈ ત્રીજા દેશની ભૂમિકા નહોતી.
નોર્વેની સરકાર ટ્રમ્પની નારાજગી ટાળવા માટે વારંવાર સાર્વજનિક રૂપે સ્પષ્ટતા કરી રહી છે કે નોબેલ કમિટી સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર છે અને સરકારનો તેની સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.
હવે ટ્રમ્પને પુરસ્કાર ન મળવાથી નોર્વેની સરકારને ડર છે કે ટ્રમ્પ નોર્વેથી કચ્ચું તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશોને અટકાવી શકે છે. સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રમ્પના સમર્થકો તો અમેરિકા દ્વારા નોર્વે પર વિઝા પ્રતિબંધ લગાવવાની માંગ પણ કરી રહ્યા છે.
રાજનીતિનો શિકાર?
નોર્વેના સોવરિન વેલ્થ ફંડ દ્વારા કેટરપિલર નામની કંપનીમાં પોતાનો હિસ્સો વેચવાની જાહેરાતને પણ કેટલાક લોકો મુદ્દો બનાવી રહ્યા છે. આ કંપનીની મશીનરી ગાઝામાં પેલેસ્ટિનિયન ઘરોને તોડવામાં વપરાય છે. ટ્રમ્પના સમર્થકોનું કહેવું છે કે પેલેસ્ટાઇન સાથે સહાનુભૂતિ રાખવાને કારણે ટ્રમ્પનો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર રાજનીતિનો શિકાર બન્યો છે.
જોકે, અમેરિકાના સામાન્ય લોકોની વાત કરીએ તો વોશિંગ્ટન અને ઇપ્સોસના સર્વેમાં 76 ટકા લોકોએ માન્યું હતું કે ટ્રમ્પ આ પુરસ્કારના હકદાર નથી.
