૭૦-૮૦% શક્યતા અને અબજો ડોલરનું નુકસાન , વ્હાઇટ હાઉસમાં કોંગ્રેસના ટોચના નેતાઓ સાથે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની બેઠક યોજાઈ
New Jerseyથી વરિષ્ઠ પત્રકાર સમીર શુક્લનો વિશેષ અહેવાલ
અમેરિકન ફેડરલ ગવર્નમેન્ટના નાણાંકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માટે ફંડિંગ પર ચાલેલા તીવ્ર વિવાદને કારણે ૩૦ સપ્ટેમ્બરની મધરાત પછી (૧ ઓક્ટોબરથી) શટડાઉન (Government Shutdown) નું સંકટ વધુ ગંભીર બન્યું છે. વ્હાઇટ હાઉસમાં કોંગ્રેસના ટોચના નેતાઓ સાથે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની બેઠક યોજાઈ હોવા છતાં, સૂત્રો દ્વારા ૭૦-૮૦% શક્યતા છે કે શટડાઉન ટાળી શકાશે નહીં.
સંભવિત આર્થિક અને માનવ સંકટ (Data)
જો અમેરિકામાં શટડાઉનની સ્થિતિ પેદા થશે, તો દેશને ગંભીર આર્થિક ફટકો પડશે:
- સાપ્તાહિક નુકસાન: દર અઠવાડિયે $૭ બિલિયનનું આર્થિક નુકસાન થશે.
- જીડીપીમાં ઘટાડો: દેશના ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP) માં ૦.૨% સુધીનો ઘટાડો નોંધાશે.
- પ્રવાસન ક્ષેત્ર: પ્રવાસન ક્ષેત્રને સીધી રીતે $૧ બિલિયનનું નુકસાન વેઠવું પડશે.
- ફેડરલ કર્મચારીઓ: ૮,૦૦,૦૦૦થી વધુ ફેડરલ કર્મચારીઓને પગાર વિનાની રજાઓ (Furlough) મળશે.
લાંબા શટડાઉનમાં સોશિયલ સિક્યોરિટી અને મેડિકેર જેવી આવશ્યક સેવાઓ પર પણ લાંબા ગાળે અસર પડી શકે છે.
શટડાઉન એટલે શું? (What is a Government Shutdown?)
અમેરિકન ગવર્નમેન્ટ શટડાઉન એટલે કોંગ્રેસ (સંસદ) દ્વારા સરકારના નાણાંકીય વર્ષ માટે બજેટ મંજૂર ન આપવાથી ઉદ્ભવતી વહીવટી અને આર્થિક મુશ્કેલી. આ એન્ટીડેફિશિયન્સી એક્ટ ૧૮૮૪ અનુસાર થાય છે, જે મુજબ સરકાર પાસે પૈસા વિના ખર્ચ કરવાની સત્તા નથી.
શટડાઉન થાય તો શું બંધ થાય? (બિન-આવશ્યક સેવાઓ)
- ફેડરલ કર્મચારીઓ: ૮,૦૦,૦૦૦થી ૧૦,૦૦,૦૦૦ ફેડરલ કર્મચારીઓને બિન-પેડ રજા મળશે (પછી બેકપે મળે).
- ટ્રમ્પ વહીવટનો નવો ખતરો (RIF): આ વખતે ટ્રમ્પ વહીવટ ૨,૭૫,૦૦૦ કરતાં વધુ કર્મચારીઓને કાયમી ધોરણે નોકરીમાંથી દૂર કરવાની (RIF – Reduction in Force) યોજના બનાવી રહ્યું છે, જે DOGE (Department of Government Efficiency) ટીમની ફેડરલ બ્યુરોક્રેસી ઘટાડવાની યોજનાનો ભાગ છે.
- સેવાઓ: નેશનલ પાર્ક્સ, મ્યુઝિયમ્સ, IRS (ટેક્સ કલેક્શન), EPA (પર્યાવરણ તપાસ), વેટરન્સ સેવાઓ અને કેટલીક ઇમિગ્રેશન હિયરિંગ્સ બંધ થશે.
- આર્થિક અહેવાલો: જોબ્સ રિપોર્ટ અને CPI (ફુગાવા સંબંધિત) જેવા આર્થિક રિપોર્ટ્સ મુલતવી રહેશે.
શટડાઉન થાય તો શું ચાલુ રહે? (આવશ્યક સેવાઓ)
- આવશ્યક સેવાઓ: સોશિયલ સિક્યોરિટી, મેડિકેર, મેડિકેઇડ, મિલિટરી પગાર, પોસ્ટલ સર્વિસ, TSA (એરપોર્ટ સિક્યોરિટી), એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ અને બોર્ડર પ્રોટેક્શન ચાલુ રહેશે. આ કર્મચારીઓ પગાર વિના કામ કરશે, જે તેમને પછીથી મળશે.
- ફરજિયાત ખર્ચ: વ્યાજની ચૂકવણી અને પેન્શન્સ ચાલુ રહેશે.
સંકટ પાછળના રાજકીય કારણો અને વિવાદ
આ સંકટ કોંગ્રેસમાં રિપબ્લિકન્સ (ટ્રમ્પ વહીવટ) અને ડેમોક્રેટ્સ વચ્ચેના વિવાદને કારણે ઊભું થયું છે. કોંગ્રેસે નાણાંકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માટે જરૂરી ૧૨ એપ્રોપ્રિએશન્સ બિલ્સમાંથી એક પણ પસાર કર્યું નથી, અને અસ્થાયી કન્ટિન્યુઇંગ રિઝોલ્યુશન (CR) પર સમાધાન થઈ શક્યું નથી.
મુખ્ય વિવાદના મુદ્દાઓ:
- ટ્રમ્પ વહીવટની માંગ (કટ્સ): ટ્રમ્પ વહીવટ જુલાઈ ૨૦૨૫ના તેમના “One Big Beautiful Bill Act” માંથી મેડિકેઇડ, USAID, સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ અને પબ્લિક મીડિયાના ફંડિંગમાં જંગી કાપ મૂકવાની માંગ કરી રહ્યું છે.
- રિપબ્લિકન્સ દ્વારા આ જંગી કાપની માંગને કારણે ૨૫% અમેરિકનો (મેડિકેઇડ પર આધારિત) ને મુશ્કેલી થવાની સંભાવના છે.
- ડેમોક્રેટ્સની માંગ (ACA એક્સટેન્શન): ડેમોક્રેટ્સ Affordable Care Act (ACA/ઓબામાકેર) ના સબસિડીઝનું એક્સટેન્શન (વિસ્તરણ) માંગી રહ્યા છે. જો સબસિડી ૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ થી સમાપ્ત થશે, તો વીમા ખર્ચ ૯૩% મોંઘો થશે અને ૨ કરોડથી વધુ અમેરિકનોને સીધી અસર થશે.
- રાજકીય લાભ (Political Leverage): મિડટર્મ ઇલેક્શન્સ (૨૦૨૬) પહેલાં ટ્રમ્પ પોતાની “સર્વશક્તિ” સાબિત કરવા માંગે છે, જ્યારે ડેમોક્રેટ્સ સેનેટના ફિલિબસ્ટર (૬૦ વોટની જરૂરિયાત) નો ઉપયોગ કરીને ટ્રમ્પની માંગણીઓ પર લેવરેજ લેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
સેનેટર ક્રિસ વાન હોલન જેવા ડેમોક્રેટ્સ આ માસ ફાયરિંગ્સની ધમકીને “માફિયા-સ્ટાઇલ બ્લેકમેલ” અને “ફેડરલ વર્કર્સ પર હુમલો” ગણાવી રહ્યા છે.
ઐતિહાસિક તથ્ય: ૧૯૮૧ થી અત્યાર સુધીમાં ૧૪ શટડાઉન્સ થયા છે. છેલ્લું ૩૫ દિવસનું શટડાઉન ૨૦૧૮-૧૯ માં બોર્ડર વોલ વિવાદને કારણે થયું હતું, પરંતુ આ વખતે કાયમી છટણી (Mass Firings) ના ખતરાને કારણે સંકટ વધુ ગંભીર માનવામાં આવે છે.
