‘બાયોમેટ્રિક કેપેબિલિટી અપગ્રેડ’ પ્રોજેક્ટમાં અધિકારીઓએ ખોટી માહિતી આપી, મંત્રી એરિકા સ્ટેનફોર્ડે પોતાની જ ઓફિસ પર લગાવ્યા ગંભીર આક્ષેપો; પબ્લિક સર્વિસ કમિશનર સહિત બે અલગ-અલગ સ્તરે તપાસ શરૂ
વેલિંગ્ટન: ન્યુઝીલેન્ડના ઇમિગ્રેશન મંત્રી એરિકા સ્ટેનફોર્ડે સંસદીય સમિતિ સમક્ષ હાજર થઈને પોતાના જ મંત્રાલયના ઉચ્ચ અધિકારીઓની કાર્યશૈલી વિરુદ્ધ અત્યંત આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે સત્તાવાર રીતે જણાવ્યું કે મંત્રાલયના અધિકારીઓએ એક નિષ્ફળ ટેકનોલોજી અપગ્રેડ પ્રોજેક્ટની સાચી માહિતી તેમની તેમજ અગાઉની લેબર સરકારથી “જાણીજોઈને છુપાવી” રાખી હતી. આ ઉપરાંત, સાત વર્ષ સુધી ચાલેલા આ પ્રોજેક્ટના અતિશય ખર્ચને કેબિનેટની નજરમાંથી બચાવવા માટે અધિકારીઓએ “ક્રિએટિવ એકાઉન્ટિંગ” (ખોટા હિસાબો/હિસાબી હેરફેર) નો આશરો લીધો હતો, જેના કારણે ઓછામાં ઓછા 32 મિલિયન ડોલર (આશરે 2.7 અબજ રૂપિયા) ના સરકારી નાણાંનો વેડફાટ થયો છે.
આ ગંભીર ખુલાસાઓ બાદ હવે બહુવિધ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. પબ્લિક સર્વિસ કમિશનર સર બ્રાયન રોશે આ સમગ્ર મામલામાં સામેલ અધિકારીઓની નૈતિકતા અને વર્તણૂકની ઊંડાણપૂર્વક સ્વતંત્ર તપાસ કરાવશે. મંત્રાલય (MBIE) ના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ નિક બ્લેકલીએ સંસદ સભ્યોની માફી માંગી હતી અને સ્વીકાર્યું હતું કે મંત્રાલય સરકાર અને જનતાની અપેક્ષાઓ પર ખરું ઉતરી શક્યું નથી.
32 મિલિયન ડોલરથી વધુનો ધુમાડો, પરિણામ શૂન્ય
ઇમિગ્રેશન ન્યુઝીલેન્ડ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સ્વતંત્ર અહેવાલમાં આ ‘બાયોમેટ્રિક કેપેબિલિટી અપગ્રેડ’ (BCU) પ્રોજેક્ટમાં થયેલી ગંભીર ખામીઓનો પર્દાફાશ કરાયો છે. આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય મંત્રાલયના વર્ષ 2012 ના જૂના અલ્ગોરિધમ પર ચાલતા પ્લેટફોર્મને બદલવાનો હતો, જેના કારણે મેન્યુઅલ પ્રોસેસિંગ વધી ગયું હતું.
- મંજૂરી વિના શરૂઆત: અહેવાલના જણાવ્યા અનુસાર, મંત્રાલયે આ પ્રોજેક્ટની શરૂઆત વર્ષ 2018 માં કોઈપણ મંત્રીની સત્તાવાર સહી કે મંજૂરી વિના જ કરી દીધી હતી.
- નબળો બિઝનેસ કેસ: આ પ્રોજેક્ટ શરૂઆતથી જ નબળા બિઝનેસ કેસ અને વહેલા બદલાયેલા સ્કોપના કારણે નિષ્ફળ થવા માટે જ સર્જાયો હતો. પ્રોજેક્ટમાં સતત વિલંબ અને ખામીઓ હોવા છતાં અધિકારીઓએ તેને ચાલુ રાખ્યો હતો.
- પ્રોજેક્ટ બંધ: આખરે નવેમ્બર 2025 માં આ પ્રોજેક્ટને સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. આ સાત વર્ષના ગાળામાં કરોડો ડોલરનું નુકસાન કરવા છતાં દેશને કોઈ જ પ્રત્યક્ષ ફાયદો થયો નથી અને જૂનું અસ્થિર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જ વાપરવાની નોબત આવી છે.
કેબિનેટથી બચવા માટે કરાયું ‘ક્રિએટિવ એકાઉન્ટિંગ’
મંત્રી એરિકા સ્ટેનફોર્ડે હેરાલ્ડ સાથેની ખાસ વાતચીતમાં જણાવ્યું કે અધિકારીઓનું આ વર્તન “સૌથી ખરાબ” હતું અને તેઓ હવે અધિકારીઓની સલાહ પરનો ભરોસો ગુમાવી ચૂક્યા છે. માર્ચ 2024 માં જ્યારે પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ 35 મિલિયન ડોલરની મર્યાદા વટાવીને 40 મિલિયન ડોલર સુધી પહોંચ્યો, ત્યારે નિયમ મુજબ કેબિનેટની મંજૂરી અનિવાર્ય બની હતી.
તપાસથી બચવા માટે અધિકારીઓએ આ વધારાના ફંડની વિનંતીને એક અસંબંધિત કેબિનેટ પેપરમાં પાછળથી ચૂપચાપ ઉમેરી દેવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જ્યારે મંત્રીએ આનો ઇનકાર કર્યો, ત્યારે અધિકારીઓએ કેબિનેટની નજરમાં ન આવે તે માટે પ્રોજેક્ટને બે ભાગમાં વહેંચી દીધો. અધિકારીઓએ પોતે સ્વીકાર્યું છે કે આ “ક્રિએટિવ એકાઉન્ટિંગ” જાણીજોઈને કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, સપ્ટેમ્બર 2023 ના એક રિવ્યુમાં પ્રોજેક્ટ અતિ નબળો હોવાનું અને તેને બંધ કરવા અંગે આશંકાઓ કહેવાઈ હોવા છતાં, અધિકારીઓએ મંત્રીને ખોટો રિપોર્ટ આપ્યો કે પ્રોજેક્ટ મજબૂત છે. બાદમાં મંત્રાલયે બહાનું કાઢ્યું કે આ ખોટો રિપોર્ટ એક જુનિયર સ્ટાફર દ્વારા તૈયાર કરાયો હતો અને સિનિયર અધિકારીઓની નજરમાં આવ્યો નહોતો.
ઉચ્ચ અધિકારીઓની સંડોવણી અને પૂર્વ મંત્રીઓનો ટેકો
પ્રોજેક્ટને ગમેતેમ કરીને પૂરો કરવા માટે મંત્રાલયના તત્કાલીન ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ કેરોલિન ટ્રેમેન પોતે વિદેશ પ્રવાસે પણ ગયા હતા અને વેન્ડર સાથે મુલાકાત કરી હતી. પરંતુ સિસ્ટમમાં સતત ટેકનિકલ ખામીઓ આવતી રહી અને અંતે નવેમ્બર 2025 માં તત્કાલીન એક્ટિંગ ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ સુઝાન સ્ટેવની ભલામણથી પ્રોજેક્ટ રદ્દ કરાયો હતો. સ્ટેનફોર્ડે આક્ષેપ કર્યો છે કે જે સ્ટાફે પ્રોજેક્ટની નિષ્ફળતા અંગે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો તેમને ત્યાંથી હટાવી દેવાયા હતા.
અગાઉની લેબર સરકારમાં ઇમિગ્રેશન મંત્રી રહી ચૂકેલા એન્ડ્રુ લિટલે પણ આ વાતને ટેકો આપતા જણાવ્યું કે, મંત્રીઓને અંધારામાં રાખવા તે ક્યારેય સ્વીકારી શકાય નહીં. તેમણે પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન આ પ્રોજેક્ટની નબળી સ્થિતિ જોઈને એકવાર વધારાનું ફંડ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
હવે આગળ શું?
આ ગંભીર વહીવટી અને નૈતિક ક્ષતિઓ સામે આવ્યા બાદ હવે બે મોટા રિવ્યુ શરૂ થયા છે:
- પબ્લિક સર્વિસ કમિશનનો રિવ્યુ: તે તપાસ કરશે કે કયા અધિકારીઓએ આવું ખોટું વર્તન કર્યું છે, આમાં કોની જવાબદારી બને છે અને શું તે કર્મચારીઓ હજુ પણ સરકારી સેવામાં ચાલુ છે કે કેમ.
- MBIE નો આંતરિક રિવ્યુ: ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ નિક બ્લેકલીએ જણાવ્યું કે મંત્રાલય પોતાના તમામ મોટા ટેકનોલોજી પ્રોજેક્ટ્સની આંતરિક તપાસ કરશે. જોકે તેમણે અત્યારે રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
ઇમિગ્રેશન મંત્રી એરિકા સ્ટેનફોર્ડે ઉમેર્યું કે આ ઘટનાના કારણે સમગ્ર મંત્રાલય અને ઇમિગ્રેશન વિભાગની પ્રામાણિકતા અને વિશ્વસનીયતા પર મોટા સવાલો ઉભા થયા છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે આવી ગેરરીતિઓ સમગ્ર સરકારી તંત્રમાં વ્યાપક નહીં હોય, પરંતુ ભૂતકાળના સરકારી આઈટી પ્રોજેક્ટ્સની નિષ્ફળતા જોતા ભવિષ્યમાં તેમાં કેવી રીતે સુધારો કરવો તેના પર મોટા પ્રશ્નો પૂછવાની અને નવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની જરૂર છે.
