નાણાં મંત્રી નિકોલા વિલિસે ચૂંટણી વર્ષ હોવા છતાં લોકપ્રિય જાહેરાતોના બદલે આર્થિક શિસ્ત પસંદ કરી; જાણો બજેટના તમામ મહત્વના પાસાઓ

ન્યુઝીલેન્ડના નાણાં મંત્રી નિકોલા વિલિસે વર્ષ 2026 નું બજેટ રજૂ કર્યું છે. આ બજેટમાં કોઈ મોટા આશ્ચર્યજનક નિર્ણયો કે મફત ભેટોની લહાણી (Lolly Scramble) જોવા મળી નથી, પરંતુ આરોગ્ય, સંરક્ષણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર મોટો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે.

બજેટના વિગતવાર અભ્યાસના આધારે અહીં ‘વિજેતાઓ’ (જેમને ફાયદો થયો છે) અને ‘ગુમાવનારા’ (જેમને નુકસાન કે કાપ વેઠવો પડ્યો છે) ની યાદી નીચે મુજબ છે:

બજેટ 2026 ના વિજેતાઓ (Winners)

1. હેલ્થ સેક્ટર (આરોગ્ય વિભાગ)

આ બજેટમાં હેલ્થ સેક્ટર સૌથી મોટું વિજેતા રહ્યું છે, જેને $5.8 અબજનું નવું ભંડોળ મળ્યું છે:

  • ફ્રન્ટલાઇન સેવાઓ માટે આગામી 4 વર્ષમાં $5.5 અબજનો વધારો.
  • પ્રિસેન્ટલ (પોસ્ટનેટલ) સ્ટે માટે $34 મિલિયન અને આંતરડાના કેન્સરના સ્ક્રીનિંગની ઉંમર 58 થી ઘટાડીને 56 વર્ષ કરવા માટે $33 મિલિયન.
  • વ્હાંગારેઈ હોસ્પિટલમાં નવા 158-બેડના વોર્ડ સહિત હોસ્પિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નવી ટેકનોલોજી માટે કરોડો ડૉલરની ફાળવણી.

2. ટ્રાન્સપોર્ટ અને કીવીરેલ (KiwiRail)

  • વાઇકાટો એક્સપ્રેસવે (SH1) ને Cambridge to Piarere Road સુધી 16 કિલોમીટર લંબાવવા માટે $1.77 અબજ મંજૂર કરાયા છે.
  • વર્ષ 2027-2030 દરમિયાન કીવીરેલ (રેલવે નેટવર્ક) ના સુધારા માટે $1.075 અબજ અને શહેરી રેલવે અપગ્રેડ માટે $107 મિલિયન ફાળવાયા છે.

3. ડિફેન્સ ફોર્સ (સંરક્ષણ પ્રણાલી)

  • પ્રશાંત મહાસાગર (Pacific) ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા, સ્ટાફિંગ, લશ્કરી વિમાનો અને સુવિધાઓ માટે સંરક્ષણ ક્ષેત્રને વધારાના $2.3 અબજ કેપિટલ સ્પેન્ડિંગ અને $1.2 અબજ ઓપરેટિંગ ફંડ મળ્યા છે.

4. સિનિયર સિટિઝન્સ (વરિષ્ઠ નાગરિકો)

  • સુપરગોલ્ડ કાર્ડ અપગ્રેડ: $43 મિલિયનના ખર્ચે હવે સુપરગોલ્ડ કાર્ડને સત્તાવાર ફોટો આઈડી (Official ID) માં બદલવામાં આવશે, જેથી પાસપોર્ટ કે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ન હોય તેવા વડીલો પણ બેંકિંગ સેવાઓ સરળતાથી મેળવી શકશે.

5. સ્થાનિક કાઉન્સિલ (Councils)

  • જે કાઉન્સિલો પોતાના વિસ્તારમાં નવા ઘરોના નિર્માણને વધુ મંજૂરી (Consents) આપશે, તેમને રસ્તા અને પાઇપલાઇન જેવા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે $400 મિલિયનના ‘ઇન્સેન્ટિવ્સ ફોર ગ્રોથ ફંડ’ માંથી નાણાકીય મદદ મળશે.

બજેટ 2026 ના ગુમાવનારા (Losers)

1. સરકારી મંત્રાલયો અને વિભાગો (Government Departments)

  • મોટાભાગના સરકારી વિભાગોના બજેટમાં આ વર્ષે 2% નો કાપ મુકાયો છે, જે આગામી વર્ષોમાં વધીને કુલ 12% સુધી પહોંચશે. ઓફિસ સ્ટાફ, કોન્ટ્રાક્ટરો અને કન્સલ્ટન્ટ્સની સંખ્યામાં મોટો ઘટાડો કરવો પડશે. (જોકે સ્વાસ્થ્ય, શિક્ષણ, પોલીસ અને ઓરંગા તામિરીને આમાંથી મુક્તિ અપાઈ છે).

2. બેંકો અને વીમા કંપનીઓ (Financial Sector)

  • રિઝર્વ બેંકની સેવાઓનો ખર્ચ કાઢવા માટે બેંકો અને ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ પર નવો પ્રુડેન્શિયલ લેવી ટેક્સ લાદવામાં આવ્યો છે, જેનાથી સરકાર આગામી 4 વર્ષમાં $200 મિલિયનથી વધુ રકમ વસૂલશે.

3. ઉચ્ચ શિક્ષણ (Tertiary Education) અને વિદ્યાર્થીઓ

  • બજેટમાં હાયર એજ્યુકેશન (યુનિવર્સિટીઓ) માટેની સબસિડી ફ્રીઝ (સ્થગિત) કરી દેવામાં આવી છે.
  • વિદ્યાર્થીઓ માટેની ‘ફીઝ-ફ્રી’ (Fees-Free) સ્કીમ બંધ કરી દેવામાં આવી છે, જેનાથી સરકાર આગામી 4 વર્ષમાં $1 અબજની બચત કરશે.

4. વાહનચાલકો (Motorists)

  • ઇરાન યુદ્ધના કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પહેલેથી જ વધારે છે, તેમ છતાં સરકારે વર્ષ 2027 થી નિયમિતપણે રોડ યુઝર ચાર્જ (RUC) અને ફ્યુઅલ ટેક્સ વધારવાની સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે.

બજેટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: ઇરાન યુદ્ધ અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે ન્યુઝીલેન્ડના અર્થતંત્રને મજબૂત કરવું. ટ્રેઝરીના મતે, આ કડક આર્થિક વ્યવસ્થાપનને કારણે દેશ છેલ્લા એક દાયકામાં પહેલીવાર વર્ષ 2028-29 માં સંપૂર્ણ નફા (Surplus) માં પરત ફરશે.