પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા તણાવ અને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) મુદ્દે અમેરિકાના નજીકના સાથીઓએ પણ સાથ છોડ્યો, નેશનલ કાઉન્ટર ટેરરિઝમ સેન્ટરના ડાયરેક્ટર જો કેન્ટના રાજીનામાને પગલે ટ્રમ્પ દબાણ હેઠળ
વોશિંગ્ટન/તેહરાન: પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા તણાવ અને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) પર સર્જાયેલા સંકટની સીધી અસર હવે અમેરિકાના અર્થતંત્ર અને રાજકારણ પર દેખાવા લાગી છે. ઈરાન દ્વારા આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ રોકવામાં આવતા વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ ઘેરું બન્યું છે, જેના કારણે અમેરિકામાં ડીઝલની કિંમત 5 ડોલર પ્રતિ ગેલનને પાર કરી ગઈ છે. આ મોંઘવારી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે આગામી ચૂંટણીમાં મોટું જોખમ ઉભું કરી શકે છે.
હોર્મુઝ સંકટ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર
જોકે અમેરિકા પોતે હોર્મુઝના માર્ગે બહુ ઓછું તેલ આયાત કરે છે, પરંતુ આ માર્ગ વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો 20-22% હિસ્સો ધરાવે છે. ઈરાને આ માર્ગ ખોરવતા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. ટ્રમ્પે સ્વીકાર્યું છે કે તેમને આશા નહોતી કે ઈરાન આટલી આક્રમક રીતે વળતો પ્રહાર કરશે.
નાટો (NATO) સાથી દેશો સાથે ટકરાવ
ટ્રમ્પે બ્રિટન અને ફ્રાન્સ જેવા નાટો સાથી દેશોને હોર્મુઝમાં પોતાના યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કરવા અપીલ કરી હતી, પરંતુ મોટાભાગના સાથી દેશોએ આ યુદ્ધમાં સીધા સામેલ થવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. નાટો દેશોએ અમેરિકાને સલાહ આપી છે કે સૈન્ય કાર્યવાહીના બદલે વાતચીત અને રાજદ્વારી માર્ગ અપનાવવો જોઈએ. આનાથી નારાજ થઈને ટ્રમ્પે નાટોને ‘એકતરફી વ્યવસ્થા’ ગણાવી તેની તીખી આલોચના કરી છે.
આંતરિક બળવો: જો કેન્ટનું રાજીનામું
ટ્રમ્પની પોતાની કોર ટીમમાં પણ ફૂટ પડી છે. નેશનલ કાઉન્ટર ટેરરિઝમ સેન્ટરના ડાયરેક્ટર જો કેન્ટએ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે:
“ઈરાનથી અમેરિકાને કોઈ સીધો ખતરો નહોતો. ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલના દબાણમાં આવીને ઈરાન પર સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાનો ખોટો નિર્ણય લીધો છે.”
ઈરાનની વળતી ક્ષમતા
ટ્રમ્પ ભલે દાવો કરતા હોય કે ઈરાનની વાયુસેના કે નૌસેના ખતમ થઈ ગઈ છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. ઈરાને કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ જેવા અમેરિકી સાથી દેશો પર મિસાઈલ હુમલા કરીને આખા પશ્ચિમ એશિયાને અસ્થિર કરી દીધું છે.
હોર્મુઝ સંકટે જ્યાં વૈશ્વિક બજારને હચમચાવી દીધું છે, ત્યાં અમેરિકાની અંદર ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ રાજકીય વિરોધ પણ તેજ બન્યો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ટ્રમ્પ આ સ્થિતિને કેવી રીતે સંભાળે છે અથવા આ યુદ્ધ અમેરિકાને કયા રસ્તે લઈ જાય છે.
