95% નિકાસ પર ટેરિફ ઘટશે, 2026ના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં થશે હસ્તાક્ષર; ન્યુઝીલેન્ડમાં સત્તાધારી ગઠબંધન વચ્ચે ‘વિઝા અને ડેરી’ મુદ્દે વિખવાદ
વેલિંગ્ટન/નવી દિલ્હી: ન્યુઝીલેન્ડ અને ભારત વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ‘ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ’ (FTA) ની વાટાઘાટો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ છે. વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટોફર લક્સને તેને ન્યુઝીલેન્ડ માટે ‘લેન્ડમાર્ક ક્ષણ’ ગણાવી છે. આ કરારથી ન્યુઝીલેન્ડની ભારત ખાતેની 95% નિકાસ પર ટેરિફ (આયાત શુલ્ક) નાબૂદ થશે અથવા તેમાં મોટો ઘટાડો કરવામાં આવશે.
કરારની મુખ્ય વિશેષતાઓ અને ફાયદા
વેપાર મંત્રી ટોડ મેક્ક્લેએ પુષ્ટિ કરી છે કે આ ડીલથી ન્યુઝીલેન્ડના નિકાસકારોને વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા બજારમાં મજબૂત પ્રવેશ મળશે:
- તાત્કાલિક રાહ: કરાર લાગુ થતાની સાથે જ ઘેટાંનું માંસ (Sheep meat), ઊન, કોલસો અને 95% વન પેદાશો પરની ડ્યુટી નાબૂદ થશે.
- ફળો અને મધ: કિવીફ્રૂટ, સફરજન અને માનુકા હની માટે ખાસ કોટા નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી ન્યુઝીલેન્ડના બાગાયત ક્ષેત્રને મોટો ફાયદો થશે.
- વાઈન અને ડેરી: વાઈન પરનો 150% ટેરિફ ઘટીને 25% થી 50% થશે. ડેરી ક્ષેત્રે ‘રી-એક્સપોર્ટ’ માટેના કાચા માલ અને ઇન્ફન્ટ ફોર્મ્યુલા પર રાહ આપવામાં આવી છે.
સત્તાધારી ગઠબંધનમાં આંતરિક વિરોધ
ભારત સાથેની આ ડીલે ન્યુઝીલેન્ડની ગઠબંધન સરકારમાં તિરાડ ઊભી કરી છે. ‘ન્યુઝીલેન્ડ ફર્સ્ટ’ પાર્ટીના નેતા વિન્સ્ટન પીટર્સે આ કરારનો વિરોધ કરવાની જાહેરાત કરી છે:
- પીટર્સનો આક્ષેપ: તેમણે આ ડીલને “નથી મફત કે નથી ન્યાયી” (neither free nor fair) ગણાવી છે. તેમનો દાવો છે કે ન્યુઝીલેન્ડે વિઝા અને ઇમિગ્રેશન મુદ્દે ભારતને વધુ પડતી છૂટછાટ આપી દીધી છે અને બદલામાં ડેરી સેક્ટરમાં પૂરતો લાભ મેળવ્યો નથી.
- વિઝા શરતો: કરાર હેઠળ ન્યુઝીલેન્ડ દર વર્ષે ભારતના સરેરાશ 1,667 કુશળ કામદારો (હેલ્થકેર, આઈટી, એન્જિનિયરિંગ) ને ત્રણ વર્ષના વિઝા આપશે. ઉપરાંત, પ્રવાસન માટે 1,000 વર્કિંગ હોલિડે વિઝાની પણ જોગવાઈ છે.
આર્થિક અસર અને ભવિષ્ય
ભારતની અર્થવ્યવસ્થા 2030 સુધીમાં અંદાજે NZ$12 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. ન્યુઝીલેન્ડ સરકાર માને છે કે આ કરારથી આગામી 10 વર્ષમાં તેમની નિકાસની કિંમત બમણી કરવામાં મદદ મળશે અને હજારો નવી રોજગારીની તકો ઊભી થશે.
નિકાસકારો માટે મહત્વના આંકડા:
ઉત્પાદન | ટેરિફમાં ફેરફાર | સમયગાળો | ઘેટાંનું માંસ / ઊન | 0% (Duty-Free) | પ્રથમ દિવસથી | | સફરજન | 50% સુધીનો ઘટાડો | ચોક્કસ કોટા હેઠળ | | માનુકા હની | 66% થી ઘટીને 16.5% | 5 વર્ષમાં | | સીફૂડ | 0% (Duty-Free) | 7 વર્ષમાં |
