કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય દ્વિપક્ષીય બેઠકો યોજાશે; બંને દેશોના વેપાર, રોકાણ અને આર્થિક સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા પર ધ્યાન

ન્યૂઝીલેન્ડના વેપાર અને રોકાણ મંત્રી, ટોડ મેકક્લે (Todd McClay), ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેના વ્યાપક મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) તરફની ગતિને મજબૂત કરવા માટે આજે મુંબઈ પહોંચ્યા હતા. તેમની આ મુલાકાત કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય દ્વિપક્ષીય બેઠકોની શૃંખલા માટે થઈ રહી છે. મંત્રી મેકક્લેનો આ પ્રવાસ મંત્રી ગોયલની ન્યૂઝીલેન્ડની સફળ યાત્રા બાદ તરત જ આવ્યો છે, જ્યાં ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTA વાટાઘાટોના ચોથા રાઉન્ડનું સકારાત્મક સમાપન થયું હતું.

બંને પક્ષોએ વેપાર, રોકાણ અને આર્થિક સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે વાટાઘાટોને આગળ વધારવા અંગે નવીનતમ આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો હતો. સત્તાવાર ચર્ચાઓ ઉપરાંત, મંત્રી મેકક્લે બહુવિધ સાંસ્કૃતિક અને વ્યવસાયિક કાર્યક્રમોમાં પણ ભાગ લઈ રહ્યા છે, જે દ્વિપક્ષીય સંબંધોના વિસ્તૃત અવકાશને પ્રકાશિત કરે છે. મુંબઈમાં એક ક્રિકેટ ટુર્નામેન્ટના ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં મિસ્ટર મેકક્લે મુખ્ય અતિથિ હતા, જે ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચે રમત પ્રત્યેના સહિયારા ઉત્સાહનું પ્રતીક છે.

આ કાર્યક્રમમાં બોલતા, કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું કે આ મુલાકાત ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે બંને દેશો રોકાણ, પ્રવાસન અને રમતગમતમાં એક માળખું બનાવવાનું કામ કરી રહ્યા છે. તેમના સંબોધનમાં, મંત્રી ટોડ મેકક્લેએ FTA વાટાઘાટો પ્રત્યે ન્યૂઝીલેન્ડની પ્રતિબદ્ધતાની પુષ્ટિ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે ન્યૂઝીલેન્ડ એક સારા FTA કરારને આકાર આપવા માટે ભારત સાથે કામ કરી રહ્યું છે, જેનાથી બંને દેશોના લોકોને ફાયદો થશે. આ ચાલુ સંવાદથી વિસ્તૃત બજાર પહોંચ, સરળ વેપાર સુવિધા અને મજબૂત આર્થિક એકીકરણ માટે માર્ગ મોકળો થવાની અપેક્ષા છે.

ભારતીય બજારમાં ન્યૂઝીલેન્ડની ભૂમિકા

  • ભારતના નાના ખેડૂતોનું સંરક્ષણ: ન્યૂઝીલેન્ડ દ્વારા ભારતની સંવેદનશીલતા જેમ કે તેના નાના ખેડૂતોના વિકાસને સુરક્ષિત રાખવાની પ્રાથમિકતાને સ્વીકારવામાં અને સમજવામાં આવી છે.
  • પૂરક ભૂમિકા: ઝડપથી વિકસતા ભારતીય બજારમાં, ન્યૂઝીલેન્ડના ડેરી ઉત્પાદનો સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત દૂધ માટે પૂરક ભૂમિકા ભજવી શકે છે, જે બંને દેશો માટે પરસ્પર લાભદાયી પરિણામોને ટેકો આપશે.
  • ન્યૂઝીલેન્ડનો પ્રકાર: ન્યૂઝીલેન્ડ મુખ્યત્વે ખાદ્ય ઉત્પાદકો અને ફૂડ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ડેરી ઘટક ઉત્પાદનો (Dairy Ingredient Products) ની નિકાસ કરે છે, જે તાજા બજાર પુરવઠાથી ખૂબ જ અલગ છે.

ભારતીય ગ્રાહકોની માંગ અને આર્થિક લાભો

  • માગણી: ભારતીય ગ્રાહકો તરફથી ન્યૂઝીલેન્ડના ડેરી ઘટકો માટે અપૂરી માંગ (unmet demand) છે. આ માંગ મોટા ઘરેલુ વસ્તીની પોષણ જરૂરિયાતો અને ભારતીય ખાદ્ય નિકાસ વધારવાની મહત્વાકાંક્ષાને કારણે છે.
  • સાતત્યતા (Continuity): ન્યૂઝીલેન્ડના ડેરી ઘટકોનો પુરવઠો ભારતના પોતાના દૂધ પુરવઠા માટેના ‘નબળા સમયગાળા’ (lean period) દરમિયાન ખાદ્ય ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિની સાતત્યતા (continuity) જાળવવામાં મદદરૂપ થશે.
  • ખાસ ઉત્પાદનોની માંગ: આઉટ-ઓફ-હોમ ડાઇનિંગ સેક્ટરમાં વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે ભારતીય ફૂડ સર્વિસ અને હોસ્પિટાલિટી વ્યવસાયો તરફથી મોઝેરેલા, ચેડર અને ક્રીમ જેવા વિશ્વ-કક્ષાના ઉત્પાદનોની આયાત કરવાની પણ ઈચ્છા છે.
  • સ્પેશિયાલિસ્ટ પ્રોટીન: સ્પોર્ટ્સ ન્યુટ્રિશન અને મેડિકલ ન્યુટ્રિશન એપ્લિકેશન્સમાં ઉપયોગમાં લેવાતા દૂધ અને વ્હી પ્રોટીન કોન્સન્ટ્રેટ્સ (Whey Protein Concentrates) જેવા વિશિષ્ટ પ્રોટીન ડેરી ઘટકો ની પણ ભારતમાં માંગ છે.

ડેરી ક્ષેત્રમાં ઉદારીકરણ અને જોખમ

  • અન્ય FTA માં ઉદારીકરણ: ભારતે તેના અન્ય કેટલાક વેપાર કરારોમાં શિશુ ફોર્મ્યુલા, ડેરી પોષક પાવડર અને વ્હી પ્રોટીન કોન્સન્ટ્રેટ સહિતના ડેરી-આધારિત ઉત્પાદનો પર ટેરિફ નાબૂદ કરવા માટે સંમતિ આપી છે.
  • નાના ઉત્પાદક તરીકે ન્યૂઝીલેન્ડ: ન્યૂઝીલેન્ડ વૈશ્વિક દૂધ પુરવઠાનો માત્ર 2.5% હિસ્સો જ ઉત્પન્ન કરે છે, તેથી નિકાસ બજારોમાં તેની ભૂમિકા ગમે તે હોય, તે ભારતના સ્થાનિક દૂધ ઉત્પાદન માટે હંમેશા પૂરક જ રહેશે.
  • ગુમાવેલી તક: જો આ કરારમાં ડેરી ઉત્પાદનો માટે વ્યવસાયિક રીતે અર્થપૂર્ણ પરિણામ પ્રાપ્ત નહીં થાય, તો ન્યૂઝીલેન્ડની નિકાસનું મૂલ્ય બમણું કરવાની મહત્વાકાંક્ષામાં પ્રગતિ માટે તે એક ગુમાવેલી તક હશે.