કેનેડાએ પહેલીવાર સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું કે ખાલિસ્તાની સંગઠનો સક્રિય; આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ બાદ ભારત સાથે સંબંધ સુધારવા માટે નિર્ણય
ઓટાવા: જેની ભારત લાંબા સમયથી ચેતવણી આપી રહ્યું હતું, તે આખરે કેનેડાએ (Canada) સ્વીકાર્યું છે. કેનેડાની સરકારે સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું છે કે તેની ધરતી પર ખાલિસ્તાની ઉગ્રવાદી સંગઠનો (Khalistan Extremist organization) સક્રિય છે અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરો ઊભો કરી રહ્યા છે. ‘2025 એસેસમેન્ટ ઓફ મની લોન્ડરિંગ એન્ડ ટેરરિસ્ટ ફાઇનાન્સિંગ રિસ્ક્સ’ નામના રિપોર્ટમાં આ જૂથોને સ્પષ્ટપણે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમ ગણાવવામાં આવ્યા છે. આને કેનેડાની આતંકવાદ વિરોધી નીતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન માનવામાં આવે છે.
આ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ખાલિસ્તાની જૂથો કેનેડામાં રહીને જ ભંડોળ એકત્ર કરી રહ્યા છે, પ્રચાર ફેલાવી રહ્યા છે અને ભારતમાં હિંસક કૃત્યોને અંજામ આપવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે, “ભારતના પંજાબમાં એક સ્વતંત્ર રાજ્ય સ્થાપિત કરવા માટે હિંસક માધ્યમોને સમર્થન આપતા ખાલિસ્તાની ઉગ્રવાદી જૂથો પર કેનેડા સહિત ઘણા દેશોમાં ભંડોળ એકત્ર કરવાનો શક છે.”
કેનેડાની સરકારી વેબસાઇટ પર રિપોર્ટની લિંક
https://www.canada.ca/en/department-finance/programs/financial-sector-policy/nira-neri/2025/report.html
પહેલીવાર, કેનેડાએ સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું છે કે પ્રતિબંધિત સંગઠનો જેવા કે ‘બબ્બર ખાલસા ઇન્ટરનેશનલ’ અને ‘ઇન્ટરનેશનલ શીખ યુથ ફેડરેશન’ હજુ પણ અલગતાવાદ અને હિંસાને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. આ રિપોર્ટમાં ખાસ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે આ જૂથોની પ્રવૃત્તિઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભારતને નિશાન બનાવવાનો છે, પરંતુ તેનાથી કેનેડાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વિદેશી સંબંધો માટે પણ ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે.
આ એક એકલો નિર્ણય નથી. કેનેડિયન સિક્યુરિટી ઇન્ટેલિજન્સ સર્વિસ (CSIS) ના 2024ના વાર્ષિક અહેવાલમાં પણ આ વાત કહેવામાં આવી હતી. તે રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું હતું કે, “કેનેડા સ્થિત ખાલિસ્તાની ઉગ્રવાદીઓ કેનેડા અને કેનેડાના હિતો માટે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમ ઊભું કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.” દાયકાઓથી ભારત આ મુદ્દો ઉઠાવી રહ્યું હતું અને કેનેડાએ તેને અવગણ્યો હતો, પરંતુ આ નવી માન્યતા એક રાજદ્વારી સફળતા ગણાય છે.
CSIS એ 1985ના એર ઇન્ડિયા બોમ્બ વિસ્ફોટની દુખદ ઘટનાને પણ યાદ કરી, જેમાં 329 લોકો માર્યા ગયા હતા. રિપોર્ટમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું છે કે, “આ ઘટનાને નિષ્ફળ કરવામાં મળેલી નિષ્ફળતા યુવા સુરક્ષા એજન્સી તરીકે CSIS માટે એક મોટો પાઠ હતી.” આ ઘટના કેનેડાના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો આતંકવાદી હુમલો છે, જે દર્શાવે છે કે મુક્ત અભિવ્યક્તિના નામે ઉગ્રવાદી વિચારધારાઓને ફેલાવા દેવી કેટલી જોખમી છે.
પૂર્વ વડાપ્રધાન સ્ટીફન હાર્પરે પણ ઓટાવાને ખાલિસ્તાની ઉગ્રવાદીઓ સાથેના સંબંધો કાપી નાખવા માટે અપીલ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે, “જે લોકો ભારતના ભૂતકાળની લડાઈને કેનેડામાં લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, તેમને આપણા રાજકીય વર્તુળમાં કોઈ સ્થાન ન હોવું જોઈએ.”
કેનેડાનું આ કડક વલણ માત્ર તેની આંતરિક સુરક્ષા માટે જ નહીં, પણ ભારત સાથે તેની વિશ્વસનીયતા ફરીથી સ્થાપિત કરવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના તણાવપૂર્ણ સંબંધોના આ સમયમાં, કેનેડા ભારત જેવા લોકશાહી ભાગીદારને ગુમાવવાનું પરવડી શકે તેમ નથી.
હવે ઓસ્ટ્રેલિયા, યુકે, ન્યૂઝીલેન્ડ અને યુએસ જેવા ‘ફાઇવ આઈઝ’ ઇન્ટેલિજન્સ પાર્ટનર્સ માટે કેનેડા સાથે સંમત થવાનો સમય છે. કેનેડાએ મુક્ત અભિવ્યક્તિ અને હિંસક ઉગ્રવાદ વચ્ચે એક લાલ રેખા દોરી છે. આ દેશોએ પણ ખાલિસ્તાની ઉગ્રવાદીઓના ભંડોળ અને પ્રચારના નેટવર્કને ખતમ કરવા માટે સહયોગ કરવો જોઈએ. લાંબા સમય સુધી ખાલિસ્તાની ઉગ્રવાદને ફક્ત એક ‘ભારતીય મુદ્દો’ તરીકે ગણવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે કેનેડાએ તેને વૈશ્વિક સુરક્ષા મુદ્દો ગણાવ્યો છે.
